J.A.T. template series was designed 2006 by 4bp.de: www.4bp.de, www.oltrogge.ws
Lasek miejski - Városliget Drukuj Email

Lasek MiejskiTuż za placem Bohaterów mieści się Városliget - Lasek Miejski, zwany również Pakiem Miejskim. Stanowi on, obok wyspy Małgorzaty, główne miejsce pielgrzymek rodzin z dziećmi i zakochanych par. I rzeczywiście - jest idealnym terenem rekreacyjnym. Składa się bowiem nie tylko z tradycyjnych, zadrzewionych alejek, lecz obejmuje również ogród zoologiczny, staromodne wesołe miasteczko i spore sztuczne jezioro, na którym w lecie można popływać na wynajętej łódce, zaś zimą pojeździć na łyżwach.

W opinii historyków z całego świata budapeszteński Park Miejski był pierwszym tego typu obiektem na świecie o charakterze publicznym, początkowo znajdującym się na przedmieściach stolicy, dziś praktycznie w samym centrum. Park zajmuje powierzchnię ponad 100ha, z których 81 przeznaczonych jest dla mieszkańców miasta (6ha zajmuje sztuczne jezioro), zaś na 19 rezydują różnego typu instytucje społeczne. Dla ciekawostki można dodać, że rośnie w nim... 6.907 drzew.

Lasek Miejski - wejście od strony Placu BohaterówŹródła historyczne podają, że w czasie inwazji tureckiej z 1241r. park zapisał się jako miejsce, w którym najeźdźcy zabijali węgierskich jeńców "rozstrzeliwując" ich strzałami wypuszczanymi z łuków. W czasie panowania króla Beli IV miejsce to przeznaczono na wypas królewskiego bydła, zaś XIX-wieczny nowelista Jókai Mór sugerował, że król Maciej używał tych terenów do królewskich zabaw, choć brak na to wiarygodnych dowodów. Wiadomo natomiast, że w czasie powstania Dózsa György z 1514r. jego przywódca na terenie dzisiejszego Parku miał swoją główną kwaterę. Po wycofaniu się wojsk tureckich z Budapesztu po drugim najeździe zdewastowanemu terenowi zaczęto przywracać jego oryginalny wygląd. Król Leopold przyłączył go do granic miasta Pesztu, zaś Maria Teresa w 1751r. rozkazała systematycznie go zalesiać. Od tej chwili miejsce to przekształcało się stopniowo w cel niedzielnych wypraw budapeszteńskich rodzin.

Lasek Miejski (w oddali Plac Bohaterów)W 1808r. palatyn Józef ogłosił wielki konkurs na pomysł zagospodarowania tak dużego terenu. Do zawodów stanęli najznamienitsi architekci, jednak bój wygrał nieznany szerzej ogrodnik Henrik Nebbien - otrzymał w nagrodę 200 złotych monet i przyrzeczenie realizacji jego pomysłu. Jak się jednak okazało, niecały wiek później znacznie zmieniono jego koncepcję, a to za sprawą obchodów tysiąclecia państwowości węgierskiej obchodzonych w 1896r w rocznicę ustanowienia zjednoczonego państwa przez Arpada. Główną atrakcją uroczystości miała być specjalnie z tej okazji zorganizowana "Wystawa Tysiąclecia". Zadecydowano o jej usytuowaniu właśnie w Parku Miejskim, do którego chętnych dowoziła skonstruowana wyłącznie do tego celu podziemna kolejka milenijna (dziś żółta linia metra). W Parku wzniesiono 108 budynków z kartonu i innych nietrwałych materiałów, które były wiernymi kopiami faktycznie istniejących budowli i obrazować miały różne style w narodowej architekturze węgierskiej. Jak się wkrótce okazało, jeden z nich, mieszczący ekspozycję rolniczą, tak spodobał się mieszkańcom miasta, że zdecydowano o jego pozostawieniu - dziś mieści siedzibę Węgierskiego Muzeum Rolnictwa. Z okresu Wystawy Tysiąclecia pozostały jeszcze dwa gmachy, które do dziś pozostają użytkowane - są to Galeria Sztuki Mucsarnok oraz niewielki pawilon przy Stefánia ut. zajmowany przez agencję artystyczną.

Pomnik Hunyadi'egoNajbardziej znanym fragmentem Parku Miejskiego jest Plac Bohaterów, na którym stoi pomnik upamiętniający najsłynniejszych i najbardziej zasłużonych dla kraju władców. Od północy teren ograniczony jest przez ogród zoologiczny, cyrk miejski oraz wesołe miasteczko. Niedaleko znajduje się schowany między drzewami żółty gmach Széchenyi Gyógyfürdő, jednego z chętniej odwiedzanych kompleksów basenów leczniczych w stolicy, zaś z drugiej strony Parku mieści się duży plac zabaw dla dzieci. W cieniu wielu różnych gatunków drzew schronienie znalazł też gmach Muzeum Transportu oraz Hala Petöfi'ego, zaś na niewielkim Wzgórzu Królewskim grano jedną z najsłynniejszych węgierskich oper rockowych "Król Stefan" (István, a kiraly).

Pomnik AnonymusaPark Miejski kryje w swym zaciszu jeszcze dwie niespodzianki. Pierwszą z nich jest słynny pomnik Anonima, stanowiący hołd dla bezimiennego pierwszego kronikarza węgierskiego. Zakapturzona siedząca postać sporządziła zapiski na tyle skrupulatne, że dzięki nim udało się dość dokładnie odtworzyć szczegóły życia Madziarów w XII i XIII wieku. Niestety do dziś nie udało się ustalić, dla którego króla Béli pracował dziejopisarz i na którym dworze powstały jego dzieła. Druga niespodzianka ma charakter botaniczny - stanowi ją stary dąb zimozielony rosnący nad jeziorem naprzeciwko zamku Vajdahunyad. Dąb ten przez 70 lat swego życia spokojnie egzystował sobie na ulicy Vágány, jednak w 1977r. podjęto decyzję o jego przeniesieniu w obecne miejsce. Była to prawdopodobnie jedyna tego typu akcja na świecie i wymagała olbrzymiego nakładu sił, by tak stare drzewo pomyślnie... przesadzić. Jeszcze dziś wydaje się nieprawdopodobne, że cała akcja zakończyła się sukcesem.


Zamek Vajdahunyad

Historia powstania Zamku Vajdahunyad wydaje się być dość ciekawa. Pod koniec XIX wieku prezydent Narodowego Stowarzyszenia Handlowców, Jenő Zichy, zaproponował organizację międzynarodowej wystawy, która przyciągnęłaby do Budapesztu tysiące zagranicznych gości i jednocześnie uświetniła obchody tysiąclecia państwowości węgierskiej. Za datę otwarcia targów przyjęto rok 1896, zaś za ich temat przewodni obrano prezentację historii rozwoju gospodarczego i przemysłowego Węgier.

Replika Zamku VajdahunyadPierwsze kroki zmierzające odo realizacji tego ogromnego przedsięwzięcia powzięto 8 lutego 1893r., gdy ogłoszono powszechny konkurs na projekt oficjalnego budynku Expo. Do końca kwietnia do komisji złożonej z pomysłodawców całej imprezy wpłynęło 11 prac, z których każda zakładała usytuowanie budowli na wyspie Széchenyi'ego w północno-zachodniej części Lasku Miejskiego, na wysokości wylotu alei Andrássy'ego. Jury zgłosiło poważne zastrzeżenia do wszystkich projektów, jednak autorów trzech najciekawszych prac - Ignáca Alpára, Alberta Schickedanza i Ferenca Pfaffa- poproszono o złożenie nowych planów.

W rundzie dodatkowej tytuł zwycięzcy przyznano projektowi Ignáca Alpára, jednak w opinii ministra patronującego realizacji wystawy planowany budynek nadal nie spełniał wszystkich stawianych mu wymogów. Główny zarzut dotyczył jego wielkości - był zbyt obszerny jak na potrzeby jednej imprezy, a jego architektura była na tyle udziwniona, iż zachodziła uzasadniona obawa, że po realizacji będzie przypominał luźny zlepek kilku kompletnie nie pasujących do siebie stylów, co umniejszałoby jego rangę. Ostatecznie zdecydowano się podzielić go na trzy oddzielne budowle: romańską nawiązującą do czasów panowania dynastii Árpádów, gotycką z czasów rodziny Hunyadich oraz renesansowo-barokową z okresu Habsburskiego.

Replika świątyni z JákPrace rozpoczęto na początku 1894r., natomiast w celu obniżenia kosztów zdecydowano się na konstrukcję bazującą na drewnianym szkielecie, gdzie puste przestrzenie ścienne wypełniano cegłami. Pod koniec 1895r. budynek o łącznej powierzchni 4.580 metrów kwadratowych, wzniesiony za łączną cenę 593 tysięcy forintów, był gotowy do użytku. Podział wedle stylów doskonale wpisywał się w charakter planowanej wystawy, gdyż ukazywał najciekawsze węgierskie zabytki architektury powstałe na przestrzeni lat. Część romańską z góry przeznaczono pod miejsce wypoczynku dla cesarza Franciszka Józefa i jego dworu.

Wystawę milenijną otwarto 2 maja 1896r., oczywiście w obecności samego monarchy. W przeciągu kolejnego pół roku przez zabudowania wzniesione w Lasku miejskim przewinęły się setki tysięcy widzów, a projekt Alpára wzbudzał żywiołowe reakcje zachwyconych jego pięknem widzów. Ponieważ najbardziej charakterystyczna część budynku nawiązywała do zamku Hunyadich z Siedmiogrodu, cały kompleks szybko zyskał nazwę Zamku Vajdahunyad, którą nosi do dziś.

Muzeum RolnictwaPo zakończeniu Expo, w którym udział wzięło 900 wystawców prezentujących ponad 14.000 eksponatów związanych z historią Węgier, budynek przekazano we władanie Muzeum Rolnictwa, które w opustoszałych salach urządziło prezentację rozwoju madziarskiej hodowli bydła i uprawy roli. To jednak nie był koniec historii siedziby z wyspy Széchenyi'ego - już w 1899r. pojawiły się zapowiadające nieszczęście rysy na ścianach gotyckiego skrzydła, zaś część barokowa zaczęła się niebezpiecznie zapadać. Koniecznym stało się przeprowadzenie natychmiastowego remontu, zanim cały budynek uległby zawaleniu.

Obowiązkiem opracowania planów naprawczych muzeum obarczono ponownie Ignáca Alpára. Architekt zmienił nieznacznie swój pierwotny projekt i tym razem zaproponował wzniesienie trwałej i solidnej konstrukcji na lata, która jednocześnie pomieściłaby urządzenia i mechanizmy niezbędne do sprawnego funkcjonowania muzeum. W tym celu dawna renesansową część kompleksu zastąpił zupełnie nowym skrzydłem. Nową budowlę, wzniesioną od podstaw w miejscu dawnej konstrukcji, otwarto w 1907r., choć prace wykończeniowe wnętrz trwały jeszcze przez wiele lat. W 1991r. cały Zamek uznano za zabytek narodowy.

 
następny artykuł »
J.A.T. template series was designed 2006 by 4bp.de: www.4bp.de, www.oltrogge.ws